DOLAR 50,4936 ▲ %0,35
Şanlıurfa
14,1°

İHD’den 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü açıklaması

İnsan Hakları Derneği, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü’nde çocuk yoksulluğu, işçiliği, şiddet ve savaşlara dikkat çekerek devlete çağrıda bulundu.
Yayınlanma: 21.11.2026 - 16:25
Güncellenme: 21.11.2026 - 16:28
Haber Editörü:
İHD’den 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü açıklaması

İnsan Hakları Derneği'nden çocuk hakları açıklaması

İnsan Hakları Derneği (İHD) Merkezi Çocuk Hakları Komisyonu, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla kapsamlı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, çocukların yaşama, gelişme, korunma ve katılım haklarının güvence altına alınması gerektiği vurgulanırken, milyonlarca çocuğun temel haklardan mahrum bırakıldığına dikkat çekildi.

Birleşmiş Milletler tarafından 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin çocukların temel haklarını koruyan önemli bir uluslararası belge olduğu hatırlatılan açıklamada, aradan geçen yıllara rağmen çocukların yoksulluk, eşitsizlik, ayrımcılık, şiddet, emek sömürüsü, savaş ve çatışmalar nedeniyle ciddi hak ihlalleriyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.

İHD, çocuk haklarının yalnızca uluslararası sözleşmelerde tanınmasının yeterli olmadığını, bu hakların günlük yaşamda da karşılık bulması gerektiğini ifade etti.

Çocuk yoksulluğu ve eğitim hakkına dikkat çekildi

Açıklamada çocuk yoksulluğunun yalnızca ekonomik bir sorun olmadığı, beslenme, barınma, sağlık, eğitim ve sosyal yaşama katılım gibi birçok temel hakkı doğrudan etkilediği kaydedildi.

Yeterli beslenemeyen, sağlıklı barınma koşullarına ulaşamayan ve eğitim olanaklarından yararlanamayan çocukların gelişim haklarının ihlal edildiği belirtilerek, çocukların temel ihtiyaçlarının karşılanmasının sosyal yardım olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulandı.

Bu ihtiyaçların karşılanmasının devletin yerine getirmesi gereken kamusal bir sorumluluk olduğu ifade edildi.

MESEM uygulamaları ve çocuk işçiliği eleştirisi

İHD'nin açıklamasında çocuk işçiliği de önemli başlıklar arasında yer aldı. Çocukların ucuz iş gücü olarak görülmesinin, eğitimden koparılarak çalışma hayatına dâhil edilmesinin ve güvencesiz koşullarda çalıştırılmasının kabul edilemeyeceği belirtildi.

Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında çocukların üretim süreçlerine dâhil edilmesi ve işyerlerinde karşı karşıya kaldıkları risklerin yeniden değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Açıklamada, çocukların işyerlerinde yaşamlarını yitirmesine neden olan iş cinayetlerine dikkat çekilerek şu görüşlere yer verildi:

Eğitim hakkı, çocukların emek gücünden yararlanılmasının gerekçesi haline getirilemez. Mesleki eğitim uygulamaları çocukların güvenliğini, gelişimini ve eğitim hakkını esas alan bir anlayışla yürütülmelidir.

Mevsimlik tarım işçisi çocukların yaşadığı sorunlar

Açıklamada özellikle mevsimlik tarım işçisi ailelerin çocuklarının karşı karşıya kaldığı sorunlara da değinildi.

Mevsimlik göç nedeniyle eğitim hayatları kesintiye uğrayan, tarım alanlarında çalıştırılan ve sağlıksız barınma koşullarında yaşamak zorunda kalan çocukların temiz suya, sağlık hizmetlerine ve sosyal olanaklara erişimde ciddi sorunlar yaşadığı belirtildi.

Bu durumun yalnızca ailelerin bireysel tercihleriyle açıklanamayacağı ifade edilen açıklamada, çocukların eğitim, sağlık, barınma ve korunma haklarının ailelerin ekonomik durumuna veya yaşadıkları bölgeye bağlı olmaksızın güvence altına alınması gerektiği kaydedildi.

Çocuk ölümleri ve şiddete karşı önlem çağrısı

İHD, çocukların yaşam hakkının korunması için önleyici kamu politikalarının geliştirilmesini istedi.

Çocuk iş cinayetleri, trafik kazaları, şiddet, istismar, ihmal, güvensiz yaşam koşulları ve sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan eşitsizlikler nedeniyle meydana gelen çocuk ölümlerinin münferit olaylar olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtildi.

Çocuk ölümlerinin nedenlerinin kapsamlı biçimde araştırılması, risklerin ortadan kaldırılması ve ihmali bulunan kişiler hakkında etkin soruşturmalar yürütülmesi çağrısı yapıldı.

Ayrıca evde, okulda, sokakta, işyerlerinde, bakım kurumlarında ve dijital alanlarda çocukların güvenliğini sağlayacak koruyucu ve önleyici mekanizmaların oluşturulması gerektiği vurgulandı.

Çocuk mahpuslar ve çocuk adalet sistemi

Açıklamada özgürlüğünden yoksun bırakılan çocukların haklarına da geniş yer verildi.

Çocukların tutuklanması ve hapsedilmesinin son çare olması gerektiğini belirten İHD, özgürlükten yoksun bırakma yerine çocuğun yüksek yararını gözeten alternatif tedbirlerin uygulanmasını istedi.

Çocuk mahpusların eğitim, sağlık, gelişim ve aile ilişkilerinin güvence altına alınması gerektiği ifade edilirken, çocukların yetişkinlerden ayrı tutulması ve kötü muameleye karşı korunması gerektiği kaydedildi.

Çocuk adalet sisteminin cezalandırmaya değil; çocuğun haklarına, ihtiyaçlarına, toplumsal koşullarına ve yeniden toplumsal yaşama katılmasına odaklanması gerektiği belirtildi.

Savaş ve çatışmaların bedelini çocuklar ödüyor

İHD açıklamasında çocukların barış hakkının, yaşama ve gelişme haklarının ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı.

Savaş, silahlı çatışma, zorla yerinden edilme ve toplumsal şiddetin çocukların yaşamını, eğitimini, sağlığını ve geleceğini doğrudan etkilediği ifade edildi.

Çatışma ortamlarında çocukların ölüm, yaralanma, kaybolma, istismar ve eğitimden mahrum bırakılma gibi ağır hak ihlallerine maruz kaldığına dikkat çekildi.

Barışın çocuklar açısından yalnızca silahların susması anlamına gelmediği belirtilerek çocukların korkusuz yaşayabilmesi, eğitim alabilmesi, oyun oynayabilmesi, anadilini ve kültürünü özgürce yaşayabilmesi gerektiği kaydedildi.

Türkiye'ye sözleşmedeki çekinceleri kaldırma çağrısı

Açıklamanın dikkat çeken başlıklarından biri de Türkiye'nin Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 17, 29 ve 30. maddelerine koyduğu çekinceler oldu.

İHD, söz konusu maddelerin çocukların farklı kaynaklardan bilgiye erişimi, eğitimin kültürel kimliğe ve insan haklarına saygı temelinde şekillenmesi, azınlıklara mensup çocukların kendi kültürlerini yaşama ve kendi dillerini kullanma haklarını düzenlediğini hatırlattı.

Çocukların anadilleri, kültürel kimlikleri veya inançları nedeniyle haklarından mahrum bırakılmaması gerektiği belirtilerek Türkiye'nin söz konusu maddelere koyduğu çekinceleri kaldırması istendi.

İHD'nin devletten 13 maddelik talebi

İnsan Hakları Derneği Merkezi Çocuk Hakları Komisyonu, çocuk haklarının korunmasının bir tercih değil, devletin hukuki ve siyasi sorumluluğu olduğunu belirterek 13 maddelik talep listesini kamuoyuyla paylaştı.

Açıklamada şu talepler sıralandı:

1. MESEM uygulamalarının çocukların eğitim, sağlık, gelişim ve yaşam haklarını güvence altına alacak şekilde düzenlenmesi, çocukların ucuz iş gücü olarak kullanılmasına son verilmesi.

2. Çocuk işçiliğinin bütün biçimleriyle ortadan kaldırılması için etkin denetim ve önleyici politikaların hayata geçirilmesi.

3. Çocuk yoksulluğuyla mücadele edilmesi, her çocuğun yeterli beslenme, barınma, sağlık, eğitim ve sosyal yaşama katılım hakkının güvence altına alınması.

4. Mevsimlik tarım işçisi çocukların eğitim sürekliliğinin sağlanması, sağlıklı barınma, temiz su ve sağlık hizmetlerine erişimlerinin güvence altına alınması.

5. Çocuk ölümlerinin önlenmesi için etkili izleme, denetim ve önleme mekanizmalarının oluşturulması, sorumlular hakkında etkin soruşturmalar yürütülmesi.

6. Çocuklara yönelik şiddet, istismar, ihmal ve sömürüyle mücadele edilmesi, cezasızlığa son verilmesi.

7. Özgürlüğünden yoksun bırakılan çocukların haklarının güvence altına alınması, tutuklama ve hapis uygulamalarının son çare olarak değerlendirilmesi.

8. Çocukların karıştığı suç iddiaları üzerinden hedef gösterilmesine ve damgalanmasına son verilmesi, kimliklerinin ve özel hayatlarının korunması.

9. Çocuk adalet sisteminin cezalandırıcı değil, koruyucu, önleyici ve onarıcı bir yaklaşımla düzenlenmesi.

10. Savaş ve silahlı çatışmaların çocuklar üzerindeki yıkıcı etkilerinin ortadan kaldırılması, yaşam ve barış haklarının korunması.

11. Türkiye'nin Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 17, 29 ve 30. maddelerine koyduğu çekincelerin kaldırılması.

12. Çocukların kendilerini ilgilendiren bütün karar ve süreçlere özgürce katılabilmelerinin sağlanması.

13. Çocuk hakları alanında çalışan bağımsız sivil toplum kuruluşlarının desteklenmesi ve karar alma süreçlerine katılımlarının önündeki engellerin kaldırılması.

"Çocukların özgür, eşit ve güvenli yaşadığı bir toplum mümkün"

İnsan Hakları Derneği Merkezi Çocuk Hakları Komisyonu, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü'nün yalnızca sembolik bir anma günü olarak görülmemesi gerektiğini belirtti.

Çocukların maruz kaldığı hak ihlallerine karşı mücadelenin büyütülmesi ve sorumluların yükümlülüklerini yerine getirmeye çağrılması gerektiği ifade edilen açıklama şu mesajla tamamlandı:

Çocukların çalıştırılmadığı, yoksulluğa mahkûm edilmediği, eğitimden mahrum bırakılmadığı, şiddete ve savaşa maruz kalmadığı; özgür, eşit, güvenli ve barış içinde yaşayabildiği bir toplum mümkündür.

Açıklama, İnsan Hakları Derneği Merkezi Çocuk Hakları Komisyonu imzasıyla kamuoyuna duyuruldu.

çocuklarınçocukhaklarıeğitimgerektiğiaçıklamadahaklarınınninsağlıkgüvencealtınaifade

💬 Fikrini Belirt: Yorum Yaz

💬 Okuyucu Yorumları (0)

Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yaz!

Haber İhbarıE-posta BülteniEtkinlik TakvimiCanlı GelişmelerOlay HaritasıSpor Merkezi
WhatsApp