Türkiye genelinde sürücülerin, nakliyecilerin ve özellikle tarımsal üretimin kalbi konumundaki bölgelerin endişeyle takip ettiği akaryakıt fiyatlarında beklenen büyük artış gece yarısı itibarıyla tabelalara yansıdı. Küresel piyasalardaki jeopolitik krizler, tırmanan ham petrol fiyatları ve kademeli olarak devreye alınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) artışlarının birleşik etkisiyle motorinin litre fiyatına tek kalemde 6,62 TL zam yapıldı. Zam kararıyla birlikte batı metropollerinde fiyatlar 95 TL eşiğini geçerken, nakliye ve lojistik maliyetlerinin eklendiği Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinde, bilhassa Şanlıurfa’da motorin fiyatları psikolojik sınır olan 100 TL eşiğine tam anlamıyla dayandı.
Türkiye’nin en önemli tarım merkezlerinden biri olan, geniş ekili arazileri ve lojistik gücüyle bölge ekonomisini sırtlayan Şanlıurfa’da mazota gelen bu rekor zam, hem kent merkezindeki ulaşım sektöründe hem de kırsal ilçelerdeki üretim sahalarında büyük şok etkisi yarattı.
Gece yarısı yürürlüğe giren zamlı tarifenin ardından Türkiye’nin üç büyük kenti ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin merkez üssü konumundaki Şanlıurfa ve çevre doğu illerindeki fiyat tablosu netleşti. Dağıtım şirketleri ve istasyon bazlı küçük çaplı farklar bulunmakla birlikte, bölgesel nakliye maliyetlerinin de eklenmesiyle doğu illerinde rakamlar zirve yaptı.
Son ayarlamaların ardından oluşan güncel akaryakıt pompa fiyatları şu şekildedir:
Şanlıurfa ve Doğu İlleri: Motorin 98,47 TL | Benzin 82,88 TL
İstanbul: Motorin 95,60 TL | Benzin 80,26 TL
Ankara: Motorin 96,75 TL | Benzin 81,25 TL
İzmir: Motorin 97,02 TL | Benzin 81,52 TL
Özellikle Şanlıurfa'nın Haliliye, Karaköprü ve Eyyübiye gibi merkez ilçelerinde motorin 98,50 TL seviyelerinden satılırken; Siverek, Viranşehir, Ceylanpınar, Akçakale ve Birecik gibi dış ilçelerde lojistik mesafeye bağlı olarak litre fiyatı 98,60 TL seviyelerini dahi aşarak 100 TL’ye adeta santim mesafede kaldı.
Ekonomi uzmanları ve akaryakıt sektörü temsilcileri, motorin fiyatlarında yaşanan bu sert tırmanışın tek bir nedene bağlı olmadığını, uluslararası piyasalarda eşzamanlı patlak veren iki dev jeopolitik gelişmenin Türkiye iç piyasasına doğrudan yansıması olduğunu belirtiyor. Brent petrolün varil fiyatının uluslararası piyasalarda 110 dolar sınırına dayanması ve döviz kurlarındaki yukarı yönlü hareketlilik artışı kaçınılmaz kıldı.
Fiyatları kontrolden çıkaran iki ana küresel gelişme ise şunlar oldu:
Babülmendep Boğazı’ndaki Ticaret Krizi: Yemen'deki Husilerin Kırmızı Deniz ve Babülmendep Boğazı'ndan geçen uluslararası ticaret gemilerine yönelik saldırılarını artırması, küresel deniz taşımacılığını sekteye uğrattı. Tankerlerin ümit burnunu dolaşmak zorunda kalması navlun ve sigorta maliyetlerini katlarken, ham petrol tedarik zincirindeki aksamalar küresel ölçekte akaryakıt fiyatlarını yukarı itti.
Körfez Enerji Zirvesinin Ertelenmesi: Körfez ülkelerinin petrol üretimi, arz güvenliği ve fiyat istikrarını görüşmek üzere Umman’da gerçekleştirmeyi planladıkları kritik enerji zirvesinin belirsiz bir tarihe ertelenmesi, piyasalarda arz endişelerini tetikledi. Zirveden çıkması beklenen rahatlatıcı kararların gecikmesi, spekülatif fiyat hareketlerini artırarak brent petrolün hızla tırmanmasına yol açtı.
Akaryakıt fiyatlarındaki artışın tek bacağı küresel piyasalar değil. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan yeni Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) düzenlemeleri de fiyatların üzerine kademeli olarak eklenmeye devam ediyor. Geçtiğimiz dönemlerde enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan Eşel Mobil Sisteminin motorinde tamamen kaldırılmasıyla başlayan süreç, vergi yükünün doğrudan tüketiciye yansıması sonucunu doğurdu.
Ağustos ayında sıfırlanan motorindeki ÖTV tutarı, 1 Eylül itibarıyla litre başına 3 TL olarak yeniden alınmaya başlanmıştı. Belirlenen resmi takvime göre motorin üzerindeki sabit vergi tutarı önümüzdeki aylarda adım adım artırılacak.
Önümüzdeki Aylarda Uygulanacak ÖTV Takvimi:
Ekim: Litre başına 6,62 TL'lik zamma ek olarak ÖTV 6 TL’ye çıkarılacak.
Kasım: ÖTV tutarı litrede 9 TL seviyesine yükselecek.
Aralık: ÖTV tutarı 12 TL olarak uygulanacak.
1 Ocak 2027: Vergi tutarı litre başına 13,9006 TL olarak sabitlenecek.
Bu vergi takvimi, küresel petrol fiyatları hiç artmasa dahi önümüzdeki sonbahar ve kış aylarında motorin fiyatlarının düzenli olarak artmaya devam edeceğini gösteriyor.
Gelen bu dev zam, Şanlıurfa’da sıradan bir fiyat artışının çok ötesinde bir anlam taşıyor. Türkiye’nin en büyük tarım arazilerine ev sahipliği yapan Şanlıurfa’da, mazot maliyeti doğrudan gıda üretimi ve pamuk, mısır, buğday ile fıstık gibi stratejik ürünlerin tarladan kaldırılması anlamına geliyor.
Şanlıurfa Ziraat Odaları ve yerel üreticiler, 98,47 TL'ye ulaşan motorin fiyatlarının sulama, sürme ve hasat dönemindeki çiftçinin belini bükme noktasına geldiğini vurguluyor. Harran, Ceylanpınar, Suruç ve Viranşehir ovalarında traktör ve biçerdöverlerin günlük mazot tüketiminin muazzam boyutlarda olduğu düşünüldüğünde, litre başına gelen 6,62 TL'lik tek kalemde zam, dönüm başı üretim maliyetini yüzlerce lira artıracak. Çiftçiler, yüksek mazot maliyeti nedeniyle tarladaki ürünün toplanmasında ve pazara ulaştırılmasında büyük kriz yaşanacağını dile getiriyor.
Zam sadece kırsalı değil, Şanlıurfa kent merkezini de yakından etkiliyor. Şehir içi toplu taşıma kooperatifleri, servis işletmecileri ve şehirlerarası nakliyat firmaları mevcut giderlerin karşılanamaz boyuta ulaştığını ifade ediyor. Şanlıurfa'dan batı illerine tarım ürünü ve yük taşıyan kamyoncular için gidiş-dönüş yakıt maliyeti binlerce lira ek yük getirdi. Bu durumun, önümüzdeki günlerde kentteki gıda, sebze, meyve ve şehir içi ulaşım ücretlerine doğrudan zam olarak yansıması kaçınılmaz görünüyor.
Gerek uluslararası arenadaki savaş ve kriz atmosferi gerekse yurt içindeki kademeli ÖTV takvimi göz önüne alındığında, akaryakıtta rahat bir nefes almanın kısa vadede mümkün görünmediği belirtiliyor. Şanlıurfa başta olmak üzere Doğu ve Güneydoğu illerinde 98,47 TL'ye ulaşan motorin, Ekim ayında devreye girecek yeni ÖTV artışıyla birlikte 100 TL psikolojik barajını resmen geride bırakacak. Bölge halkı, üreticiler ve esnaf, üretim ve ulaşım çarklarının durmaması adına akaryakıtta tarımsal ve ticari destek paketlerinin bir an önce açıklanmasını bekliyor.
Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yaz!
